Oorzakelijk verband tussen herbicidenbespuiting en gewasschade niet bewezen

Hof Amsterdam 29 september 2026, LS&R 2500; ECLI:NL:GHAMS:2026:2778 ([appellanten] en [geïntimeerde]). Het hof oordeelt dat onvoldoende is bewezen dat een agrarisch bedrijf aansprakelijk is voor gewasschade die volgens een naastgelegen sierteler is ontstaan door het overwaaien van herbiciden. Op 20 mei 2021 werden op een perceel met suikerbieten herbiciden toegepast. De eigenaar van het aangrenzende perceel stelde dat de middelen door de wind op zijn gewassen terecht waren gekomen, waardoor schade aan zijn Penstemon was ontstaan. Hij vorderde op grond van artikel 6:175 BW (aansprakelijkheid voor gevaarlijke stoffen) en artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad) een schadevergoeding van € 40.806,87. De Rechtbank Noord-Holland wees deze vordering toe, waarna het agrarische bedrijf en de overige aangesproken partijen hoger beroep instelden. Het hof stelt voorop dat artikel 6:175 BW een risicoaansprakelijkheid bevat voor de verwezenlijking van een bijzonder gevaar van ernstige aard dat aan een gevaarlijke stof is verbonden, waarbij artikel 6:178, aanhef en onder f, BW een uitzondering bevat voor bepaalde vormen van hinder en verontreiniging. Voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad moet vaststaan dat de schade is veroorzaakt door een toerekenbare onrechtmatige gedraging. Daarbij geldt op grond van artikel 2a van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden een zorgvuldigheidsplicht bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. In een tussenarrest van 29 oktober 2024 had het hof geoordeeld dat de gestelde aansprakelijkheid vooralsnog onvoldoende was onderbouwd en de sierteler toegelaten tot het bewijs dat de bespuitingen tot ongeveer 9.25 uur waren voortgezet, terwijl de windrichting en windsnelheid zodanig waren dat de herbiciden op zijn perceel terechtkwamen en gewasschade veroorzaakten. Na getuigenverhoren concludeert het hof dat dit bewijs niet is geleverd. Uit het spuitregistratiesysteem, een verklaring van certificeringsinstantie KIWA en getuigenverklaringen volgt dat de werkzaamheden al om 8.15 uur waren afgerond. De verklaringen van de sierteler en een andere getuige zijn onvoldoende om van een later tijdstip uit te gaan. Ook de door de sierteler gemaakte agendanotitie levert geen zelfstandig aanvullend bewijs op.

Daarnaast oordeelt het hof dat onvoldoende is aangetoond dat de weersomstandigheden tijdens de bespuiting tot verwaaiing van herbiciden naar het aangrenzende perceel hebben geleid. Volgens de beschikbare lokale meetgegevens waaide de wind tijdens de werkzaamheden niet vanaf het bietenperceel in de richting van het perceel van de sierteler. Het hof ziet geen aanleiding terug te komen van zijn eerdere beoordeling van deze gegevens. Daarbij acht het hof van belang dat een deskundigenrapport berustte op een onjuiste interpretatie van KNMI-gegevens, doordat geen rekening was gehouden met het verschil tussen GMT en lokale tijd en de windsnelheid met een factor tien was overschat. Ook indien van de KNMI-gegevens zou worden uitgegaan, is het causale verband onvoldoende onderbouwd. Uit die gegevens volgt bovendien niet dat de destijds geldende grens van 5 meter per seconde voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen werd overschreden. De gebruikte spuittechnieken zorgden volgens de onvoldoende weersproken gegevens voor een driftreductie van 97,5%, terwijl de in de gewassen aangetroffen concentraties herbiciden zeer laag waren. Ook het schadebeeld paste volgens het hof niet bij schade als gevolg van het overwaaien van spuitvloeistof. Verder had de sierteler in dezelfde periode zelf het onkruidbestrijdingsmiddel Quickdown gebruikt, waarvan niet kon worden uitgesloten dat dit de schade had veroorzaakt. Het hof benadrukt dat de enkele mogelijkheid dat herbiciden op het naastgelegen perceel terecht zijn gekomen onvoldoende is om aan te nemen dat zich een bijzonder gevaar als bedoeld in artikel 6:175 BW heeft verwezenlijkt of dat causaal verband bestaat tussen de bespuiting en de gewasschade in de zin van artikel 6:162 BW. Omdat het vereiste bewijs ontbreekt, vernietigt het hof het vonnis van de rechtbank en wijst het de schadevorderingen alsnog af. De sierteler moet het eerder ontvangen bedrag van € 46.295,74 terugbetalen en wordt veroordeeld in de proceskosten van beide instanties.

3.40.

Het hof is van oordeel dat [geïntimeerde] onvoldoende heeft gesteld tegenover de betwisting van [appellanten] Het gaat er bij het betoog van [appellanten] niet zozeer om of de schade al dan niet minder werd naarmate de planten van [geïntimeerde] verder van de suikerbieten afstonden, anders dan [geïntimeerde] mogelijk meent. [appellanten] hebben gemotiveerd aangevoerd dat bij spuitschade als gevolg van overwaaien van spuitvloeistof (driftschade) in de beplanting een onregelmatig vlekkerig of vlammend patroon te zien is, omdat verwaaide vloeistof met de wind meebeweegt. [geïntimeerde] heeft dit patroon bij driftschade onvoldoende weersproken. Dit patroon was niet aanwezig in de Penstemon, althans er is naar het oordeel van het hof onvoldoende gesteld om aan te nemen dat dit patroon wel aanwezig was. Verder heeft [geïntimeerde] zelf als getuige verklaard dat de schade met name in de onderste etages van de planten zichtbaar was. Dat is ook wat [naam 8] als getuige heeft verklaard. Schade aan de onderzijde van de beplanting past volgens [naam 8] niet bij driftschade, omdat een middel bij driftschade alleen op de bovenste etages van de beplanting komt. [geïntimeerde] heeft ook dat niet voldoende bestreden, zodat aangenomen moet worden dat het waargenomen schadebeeld niet past bij schade als gevolg van het overwaaien van spuitvloeistof. Hetgeen [geïntimeerde] over de schade aan de brandnetels naar voren heeft gebracht, maakt het voorgaande niet anders.

Daar komt bij dat [appellanten] hebben betoogd dat de concentraties van de door [appellant 1] gebruikte herbiciden die zijn aangetroffen op beschadigde Penstemon lager waren dan op Penstemon met minimale of zelfs geen schade. Alleen het percentage Metolachloor-S (Dual Gold) was een fractie hoger. Ook dat wijst er volgens [appellanten] op dat de schade niet is veroorzaakt door hun herbiciden. [geïntimeerde] is hierop niet voldoende ingegaan, zodat van de juistheid hiervan kan worden uitgegaan.

Bespuitingen door [geïntimeerde]

3.41.

Als getuige heeft [geïntimeerde] verklaard dat hij de kruipaden tussen de Penstemon heeft bespoten met het middel Quickdown. Volgens zijn verklaring vond die bespuiting plaats op 18, 19 en 20 mei 2021. Dat [geïntimeerde] in dezelfde week als waarin [appellant 3] de bespuiting heeft gedaan op zijn eigen perceel bespuitingen heeft uitgevoerd, was niet eerder in de procedure aan de orde gekomen. [appellanten] hebben onder verwijzing naar de verklaring van [naam 7] gesteld dat het aangetroffen schadebeeld verklaard kan worden door het gebruik van het middel Quickdown. [naam 7] heeft verklaard:

“Betreffende sierteler heeft met een rugspuit zonder afschermkap het middel Quickdown toegepast. Dit product werkt als een brander. Hoe meer zon, hoe feller de werking. Quickdown is gevoelig voor verwaaien en daarom gebruik je dan een afschermkap als tussen de rijen wordt toegepast.

Het schadebeeld in de Penstemon kan heel goed door Quickdown veroorzaakt worden.”

3.42.

[geïntimeerde] is hierop niet, althans niet voldoende ingegaan, zodat niet uitgesloten kan worden dat de gewasschade door het middel Quickdown is veroorzaakt.

Conclusie

3.43.

Het hof komt tot een afronding. Anders dan [geïntimeerde] mede onder verwijzing naar de bevindingen van [naam 6] betoogt, is de enkele ‘mogelijkheid’ dat door de bespuiting door [appellant 3] spuitvloeistof op zijn perceel terecht is gekomen niet voldoende om aan te kunnen nemen dat een bijzonder gevaar van ernstige aard voor personen of zaken als bedoeld in artikel 6:175 BW zich heeft verwezenlijkt, dan wel dat een causaal verband als bedoeld in artikel 6:162 BW bestaat tussen de uitgevoerde bespuiting en de schade op het perceel van [geïntimeerde] . Er is geen bewijs geleverd van feiten of omstandigheden waaruit volgt dat zich een bijzonder gevaar als bedoeld in artikel 6:175 BW heeft verwezenlijkt dan wel dat de gestelde gewasschade op het perceel van [geïntimeerde] is ontstaan als gevolg van een fout aan de zijde van [appellanten] en dit kan, mede in het licht van de betwisting door [appellanten] , ook anderszins niet worden aangenomen. Reeds dit betekent dat de vorderingen van [geïntimeerde] niet toewijsbaar zijn.